Makale


Ölüm belki de insanoğlunun en korktuğu ama bir yandan da en çok kafa yorduğu fenomenlerden biri. Hepimizin başına eninde sonunda gelecek olması kadar, sonrasındaki bilinmezlik de tarihler boyu her kültür ve her inançtaki insanın kafasını meşgul etmiş, ölümle ilgili hemen her konuya biraz hayret, biraz ürpertiyle bakılmış. Ölümle ilgili belki de en hayret verici fenomenlerden biri Lazarus refleksi. Beyin ölümü […]

Kalk, Lazarus


Trepanasyon, tıp tarihinin en tuhaf, en acaip uygulamalarından biri. Eh, öyle olunca yeni başladığım ve tıp ve bilim tarihinden hikayeler anlatacak Trepanasyon isimli Medium yayınına isim annesi/babası olmayı hak ediyor doğrusu. Trepanasyon, “basit cerrahi araçlar kullanarak kafatasına delik açmak” anlamına gelen bir terim. Etimolojisi Yunanca’ya dek uzanıyor. Eski Fransızca’ya Latince’den geçen trepan kelimesinin kaynağı trypanon, Yunanca’da “kazıcı, oyucu” demek. Bugün, bu […]

Trepanasyon



Her gün gazetelerde, medyada sağlıklı yaşam için pek çok öneri yayınlanıyor.  Kimi zaman birbiriyle de çelişebilen bu önerilerin hangilerinin doğru, hangilerinin aldatmaca olduğunu nasıl anlayabiliriz? Doktor ve epidemiyolojist Ben Goldacre, hızlı bir sunumla bize asılsız beslenme önerisi iddialarından ilaç endüstrisinin yaptığı aldatmacalara giden örneklerle, kanıtların nasıl saptırılabileceğini gösteriyor. Ben Goldacre, 1976 doğumlu İngiliz doktor, psikiyatrist, araştırmacı, yazar ve gazetecidir.  Bilimi […]

Ben Goldacre: Sahte Bilimle Mücadele Etmek




Dünyanın önde gelen evrim biyoloğu ve “memetik” kavramının yaratıcısı olan Richard Dawkins, 2011 yılında Batman’den Sandman’a kadar pek çok grafik romanının çizeri grafiker David McKean

Kitap: Gerçeğin Büyüsü


Hoşgeldin bebek, Yaşama sırası sende. Senin yolunu gözlüyor kuşpalazı, boğmaca, karaçiçek, sıtma, Yürek enfarktı, kanser falan. İşsizlik, açlık falan. Hoşgeldin bebek, Yaşama sırası sende. Senin yolunu gözlüyor tren kazası, uçak kazası, iş kazası, yer depremi Kuraklık falan. İşsizlik, ayyaşlık falan.                                  — Nazım Hikmet Bebek […]

İlker, Songül, Soner, Yeter… İmdat!



3
Onsekiz yaşında bir genç olan Mae Kaene, 1924 yılının yaz aylarında pek çok yaşıtı arkadaşının çalıştığı Waterbury Saat Fabrikası’nda işe girmişti. İş oldukça kolay görünüyordu: Kol saati kadranını bir fırça ile karanlıkta parlayan boya ile boyamak… Ücreti de fena sayılmazdı, 40 saatlik haftalık çalışma karşılığı 18 dolar alacak, üstelik de her bir boyadığı saat kadranı başına da ilaveten 8 sent kazanacaktı. […]

RADYUM KIZLARI


Organ yetmezliği nedeniyle organ nakli sırasında kendi doku tiplerine uygun organ bekleyen binlerce insan var. Organ başığı ile ilgili toplumsal ve dini çekinceler, organ kabulü ile ilgili etik kaygılar, bu süreci tıptaki en hassas süreçlerden biri haline getirmiş durumda. Cerrah Anthony Atala, ileride organ bağışı sorununu çözmeye yarayabilecek bir icadın ilk safhaları üzerinde çalışıyor: Yaşayan böbrek hücrelerini kullanarak, nakle hazır […]

Anthony Atala: Bir İnsan Böbreği Çıktısı Almak



6
  Tıp fakültesinde öğrenci olduğum yıllardı… Acil nöbetine yakınları tarafından tekerlekli sandalye ile getirilen 30 yaşlarında kadın hasta, müphem şikayetlerden yakınıyordu: Nefes alamama, ellerde uyuşma, genel halsizlik, isteksizlik, yorgunluk, vücutta ağrılar, başta uyuşma… Ailesi, son birkaç gündür bu durumda olduğu ve yürüyemediğini anlattı. Yaptığımız tüm muayene ve tetkiklere rağmen bir tanı koyamadık, şikayetleri hiç bir hastalıkla uyumlu değildi. Biz muayene […]

PLASEBO: İYİLEŞMEYE İNANMAK




2
  Çocukken, anne babamın beni aşılama için sağlık ocağına götürdüğü zamanları hayal meyal anımsıyorum. Aşı olmaya gittiğimi fark ettiğim anda her çocuk gibi içimi bir korku kaplardı. Bir defasında sağlık ocağına varıp da, oradaki görevlinin, iğne yapmak yerine yemem için pembe bir kesme şeker verdiğini anımsıyorum. İçimdeki aşı korkusu uçup gitmiş, hatta “Niye diğer aşılar böyle tatlı değil?’”diye epey bir […]

ÇOCUK FELCİ’NİN KORKUTUCU DÖNÜŞÜ


3
Elimizde bir zaman makinası olsaydı da, 18. yy Avrupa’sından bir hekimi alıp zamanımıza getirseydik ve onu bir estetik merkezine götürseydik, bu zavallı hekim hayatının en büyük şoklarından birini yaşardı herhalde. Öyle ya, kendi zamanında en korkulan, dünyanın bilinen en öldürücü zehirlerinden birini, üstelik üzerine para vererek yüzümüze enjekte ettiriyoruz! Evet, çoğumuzun Botox adıyla  yakından tanıdığı bu kozmetik uygulama, aslında 10. […]

KONSERVEDEN KIRIŞIKLARA: BOTOX



5
Dev pandaların dışkısından elde edilen bakterilerin, mutfak atıklarını %90 oranında azaltabildiğini biliyor muydunuz?  Ya da farklı yüzeylerde sürüklenen koyunlara uygulanan kuvvetlerin nasıl değiştiğini hiç merak ettiniz mi?  Peki, yere düşen bir ekmeğin ne kadar zaman içinde yerden alınırsa güvenle yenilebileceğini biliyor musunuz? İşte, bilim insanları yaptıkları pekçok çalışmanın yanında, bu ve benzeri tuhaf konularda da merakınızı gidermek için gece gündüz […]

BU NOBEL BAŞKA NOBEL: IG NOBEL ÖDÜLLERİ


1
Etrafımıza baktığımızda, çevremizi saran hayvan ve bitkilerin rengarenk bir çeşitlilikte olduğunu görüyoruz. Canlıların renkleri, fotosentez yapan yemyeşil yapraklardan, kavanozunda yüzen kırmızı balıklara, tekir kedilerin gri siyah çizgilerinden kelebek kanadının mavisine kadar değişiyor. Renkler, canlılar dünyasında pek çok işlev görüyor: karşı cinsi etkilemek, korkutmak, hatta ortama uyarak gizlenmek. Renklerin değişimi meyvelerin olgunlaşma zamanını, hayvanların uygun çiftleşme dönemlerini, hatta yeşil yapraklar sararıp […]

RENK HÜCRELERİNİN DANSI